Donald Trump'ın Gümrük Tarifeleri Politikası ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerindeki Etkisi 2017-2021 Yılı

Donald Trump, 2017-2021 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı olarak görev yaptığı dönemde, küresel ticaret politikalarına yön veren birçok radikal karar aldı. Bunların başında gelen gümrük tarifeleri politikası, ABD ekonomisini korumak ve yerli üretimi teşvik etmek amacıyla uygulanan korumacı ticaret politikalarının bir parçasıydı. Ancak bu politikalar, sadece ABD ve hedef alınan ülkeleri değil, küresel ekonomiyi ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin piyasalarını önemli ölçüde etkiledi.

Trump’ın Gümrük Tarifeleri Politikası Nedir?

Donald Trump, başkanlık dönemi boyunca "Önce Amerika" (America First) sloganıyla ABD'nin ticaret açığını azaltmak, sanayi üretimini teşvik etmek ve Amerikan iş gücünü korumak adına korumacı ticaret politikaları uygulamaya başladı. Bu politikalar doğrultusunda, özellikle Çin, Avrupa Birliği, Kanada, Meksika ve bazı gelişmekte olan ülkeler hedef alındı.

Başlıca Gümrük Tarifeleri ve Kapsamları

Trump yönetimi tarafından uygulanan en önemli gümrük tarifeleri şunlardı:

1. Çelik ve Alüminyum Tarifeleri (2018)

• Mart 2018'de Trump yönetimi, çelik ithalatına %25, alüminyum ithalatına %10 gümrük vergisi getirdi.
• Kanada, Meksika ve Avrupa Birliği'nden gelen tepkilere rağmen, bu tarifeler uygulanmaya devam etti.

1. Çin'e Yönelik Tarifeler (Ticaret Savaşı - 2018-2019)

• Çin'den ithal edilen teknoloji, elektronik, giyim, tarım ürünleri ve birçok sektörü kapsayan 200 milyar dolarlık ürün üzerine %10-25 arasında değişen ek gümrük tarifeleri getirildi.
• Çin de karşılık olarak ABD’den ithal ettiği tarım ürünlerine ve diğer bazı mallara ek vergiler koydu.

1. Otomotiv ve Parça Tarifeleri

• Trump, Alman ve Japon otomobillerine yönelik tarifeler getirmeyi düşündü ancak tam olarak uygulamadı.
• Bunun yerine, Kanada ve Meksika ile yapılan NAFTA Anlaşması yerine USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) getirilerek ticaret politikaları yeniden düzenlendi.

1. Avrupa ve Diğer Ülkelere Yönelik Tarifeler

• Avrupa Birliği'ne yönelik uçak üretimi, tarım ürünleri ve çeşitli endüstriyel ürünler üzerinde gümrük tarifeleri uygulandı.
• Fransa, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri de ABD’ye karşı misilleme vergileri getirdi.

Gümrük Tarifelerinin Gelişmekte Olan Ülke Piyasalarına Etkisi

Trump'ın korumacı ticaret politikaları ve gümrük tarifeleri, gelişmekte olan ülkeler üzerinde dolaylı ve doğrudan olmak üzere iki şekilde etkili oldu.

1. Doğrudan Etkiler

Bazı gelişmekte olan ülkeler, ABD ile doğrudan ticaret yaptığı için tarifelere maruz kaldı. Örneğin:

• Çin gibi yükselen bir ekonomi doğrudan ABD’nin gümrük vergileri ile karşılaştı ve Çin ekonomisinde büyüme hızının düşmesine neden oldu.
• Brezilya, Türkiye ve Hindistan gibi ülkeler, Trump’ın çelik ve alüminyum tarifelerinden etkilendi. Türkiye'nin ABD'ye çelik ihracatı önemli ölçüde düştü.

2. Dolaylı Etkiler

Trump’ın politikaları, küresel piyasalarda belirsizlik yaratarak gelişmekte olan ülkeler üzerinde yatırım, ihracat ve döviz kurları açısından büyük etkiler bıraktı.

a) Küresel Ticaret Hacminde Daralma

• ABD’nin Çin’e uyguladığı tarifeler ve Çin’in misilleme hamleleri, küresel ticaretin yavaşlamasına neden oldu.
• Gelişmekte olan ülkeler, Çin ve ABD pazarlarına bağımlı oldukları için ihracatları düştü.
• Örneğin, Vietnam ve Malezya gibi ülkeler, Çin üzerinden ABD’ye ihracat yapıyordu. Çin’e uygulanan tarifeler dolayısıyla bu ülkeler de dolaylı olarak zarar gördü.

b) Yabancı Yatırımların Azalması

• Küresel belirsizlikler nedeniyle yabancı yatırımcılar, gelişmekte olan ülkelere olan yatırımlarını azalttı.
• Döviz dalgalanmaları nedeniyle Türkiye, Güney Afrika ve Endonezya gibi ülkelerde yerel para birimleri değer kaybetti.
• Özellikle gelişmekte olan ülkelerden ABD’ye sermaye kaçışı yaşandı. Çünkü yatırımcılar, Trump yönetimi sırasında ABD tahvillerine ve dolara yöneldi.

c) Döviz Kurları ve Enflasyon Üzerindeki Etkiler

• Gelişmekte olan ülkelerin para birimleri ABD doları karşısında değer kaybetti.
• Türkiye’de Türk Lirası, Arjantin’de Peso ve Hindistan’da Rupi, ABD’nin korumacı politikalarıyla artan belirsizlikler nedeniyle değer kaybetti.
• Değer kaybeden para birimleri nedeniyle gelişmekte olan ülkelerde enflasyon yükseldi ve ithalat maliyetleri arttı.

Geleceğe Dair Beklentiler ve Sonuç

Trump yönetiminin uyguladığı gümrük tarifeleri politikaları, gelişmekte olan ülkeleri özellikle ticaret, yatırım ve döviz kurları açısından olumsuz etkiledi. Ancak, Biden yönetimi ile birlikte ABD’nin ticaret politikaları biraz daha ılımlı hale geldi.

Buna rağmen, küresel ekonomide korumacılık trendi Trump döneminden sonra bile devam etti:

• ABD-Çin ticaret savaşı hala tam olarak çözülebilmiş değil.
• Gelişmekte olan ülkeler, ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşından kaynaklanan risklere karşı ekonomik politikalarını şekillendirmeye devam ediyor.
• ABD, Çin’e yönelik bazı tarifeleri kaldırsa da, yüksek teknoloji ve çip sektöründe korumacı yaklaşımlarını sürdürüyor.
• Küresel yatırımcılar yeni fırsatlar ve ticaret rotaları arıyor, bu da Vietnam, Hindistan ve Endonezya gibi ülkeler için avantaj sağlıyor.
• 
  

Trump’ın gümrük tarifeleri, küresel ticaret dengelerini değiştirdi ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini doğrudan ve dolaylı olarak etkiledi.

Bu politikalar, gelişmekte olan ülkeler için riskler kadar fırsatlar da sundu.

Örneğin, Çin’in yerini doldurabilecek yeni üretim merkezleri ortaya çıktı.

Ancak genel olarak bakıldığında, belirsizlikler ve küresel ticaret savaşlarının yarattığı dalgalanmalar gelişmekte olan ülkeler için önemli ekonomik sıkıntılara yol açtı.

Bu nedenle, gelişmekte olan ülkeler için ticaret politikalarını çeşitlendirmek, yerli üretimi artırmak ve küresel piyasalara uyum sağlamak giderek daha önemli hale geliyor.